વિશ્વ ઇતિહાસથી સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ તથ્ય

વિશ્વ ઇતિહાસથી સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ તથ્ય

પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ (1914-1918 ઈ.)

• પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ 28 જુલાઈ, 1914ના રોજ શરૂ થયું અને 11 નવેમ્બર, 1918 સુધી ચાલ્યું.
• પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધનું તાત્કાલિક કારણ સર્બિયા દ્વારા ઑસ્ટ્રિયાના રાજકુમાર 'ફર્ડિનેન્ડ'ની હત્યા હતી.
• ઑસ્ટ્રિયાને સાથ આપવા માટે જર્મની યુદ્ધમાં કૂદ્યું અને સર્બિયાની સાથે રશિયા આવ્યું. રશિયાની સહાયતા માટે બ્રિટન અને ફ્રાન્સ આવ્યા અને બાદમાં અમેરિકાએ પણ ભાગ લીધો.
• પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધમાં સમગ્ર વિશ્વ બે જૂથોમાં વહેંચાઈ ગયું- મિત્ર રાષ્ટ્રો અને ધુરી રાષ્ટ્રો.
• ધુરી રાષ્ટ્રોમાં જર્મની, હંગરી અને ઑસ્ટ્રિયા હતા, જ્યારે મિત્ર રાષ્ટ્રોમાં ઇંગ્લેન્ડ, જાપાન, રશિયા, ફ્રાન્સ અને અમેરિકા વગેરે હતા.
• 1918 ઈ.માં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ વુડરો વિલ્સન હતા.
• વર્સેલ્સની સંધિ 1919 ઈ.માં થઈ હતી.
• પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધને 'મહાન યુદ્ધ'ના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે.

દ્વિતીય વિશ્વ યુદ્ધ (1939-1945 ઈ.)

• દ્વિતીય વિશ્વ યુદ્ધ 1939 ઈ.માં શરૂ થયું.
• આ યુદ્ધની શરૂઆત જર્મનીએ પોલેન્ડ પર આક્રમણ કરીને કરી.
• આ યુદ્ધ વર્સેલ્સની સંધિના ઉલ્લંઘનને કારણે શરૂ થયું હતું.
• જાપાન, ઇટલી અને જર્મની મળીને ધુરી રાષ્ટ્રો કહેવાયા.
• આ યુદ્ધમાં જાપાને ચીન પર હુમલો કર્યો અને ઇટલીએ ઇથોપિયા પર અધિકાર કરી લીધો હતો.
• પોલેન્ડની સહાયતા માટે બ્રિટન, ફ્રાન્સ તથા અમેરિકા આગળ આવ્યા હતા. આ દેશો મળીને મિત્ર રાષ્ટ્રો કહેવાયા.
• આ યુદ્ધ 6 વર્ષો સુધી ચાલ્યું. આ 1945 ઈ.માં સમાપ્ત થયું.
• અમેરિકાએ અનુક્રમે 6 ઓગસ્ટ, 1945 અને 9 ઓગસ્ટ, 1945ના રોજ જાપાનના હિરોશિમા અને નાગાસાકી પર પરમાણુ બોમ્બ ગિરાવ્યા.
• 24 ઓક્ટોબર, 1945ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘની સ્થાપના થઈ હતી.
• 1945 ઈ.માં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ફ્રેન્કલિન ડી. રૂઝવેલ્ટ હતા.
• હિટલર નાઝીવાદ વિચારધારા સાથે અને મુસોલિની ફાસીવાદ વિચારધારા સાથે સંબંધિત હતો.
• હિટલર જર્મનીનો ચાન્સેલર 1933 ઈ.માં બન્યો.
• હિટલરે એક પુસ્તક લખી હતી, જેનું નામ 'મીન કેમ્ફ' (મારો સંઘર્ષ) છે.

અમેરિકાની ક્રાંતિ

• અમેરિકાને સ્વતંત્રતા 4 જુલાઈ, 1776ના રોજ પ્રાપ્ત થઈ હતી.
• બોસ્ટન ટી પાર્ટીની ઘટનાનો સંબંધ અમેરિકાની ક્રાંતિ સાથે છે. આ ઘટના 1773 ઈ.માં થઈ હતી.
• અમેરિકાના પહેલા રાષ્ટ્રપતિ જ્યોર્જ વોશિંગ્ટન હતા.
• અબ્રાહમ લિંકન અમેરિકાના 16મા રાષ્ટ્રપતિ હતા.
• અમેરિકામાં સૌથી પહેલા લેખિત બંધારણ લાગુ થયું હતું.
• અમેરિકાની ક્રાંતિનો નારો હતો - 'પ્રતિનિધિત્વ નહીં તો કર નહીં'.

ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ

• ઔદ્યોગિક ક્રાંતિની શરૂઆત ઇંગ્લેન્ડથી થઈ હતી કારણ કે ઇંગ્લેન્ડ પાસે કાચા માલ અને મૂડીની અધિકતા હતી.
• ઔદ્યોગિક ક્રાંતિની દોડમાં જર્મની, ઇંગ્લેન્ડનો વિરોધી હતો.

પુનર્જાગરણ

• પુનર્જાગરણનો પ્રારંભ ઇટલીથી થયો હતો.
• ઇટલીના મહાન કવિ દાંતેને પુનર્જાગરણના અગ્રદૂત માનવામાં આવે છે.
• દાંતેએ 'ડિવાઇન કોમેડી' નામની પુસ્તક લખી છે.
• દાંતેના પછી પુનર્જાગરણમાં પેટ્રૉક નામના વ્યક્તિએ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા નિભાવી.
• પેટ્રૉકને માનવવાદના સંસ્થાપક માનવામાં આવે છે. તે ઇટલીનો નિવાસી હતો.
• આધુનિક વિશ્વના પ્રથમ રાજકીય ચિંતક મેકિયાવેલીને માનવામાં આવે છે.
• મેકિયાવેલીએ 'ધ પ્રિન્સ' નામની પુસ્તક લખી.
• લિયોનાર્દો દ વિંચી, માઇકલ એન્જેલો અને રાફેલ; આ ત્રણેય ઇટલીના મહાન ચિત્રકાર હતા.
• લિયોનાર્દો દ વિંચીએ 'મોનાલિસા' તથા 'ધ લાસ્ટ સપર' નામની તસવીરો બનાવી.
• 'ધ લાસ્ટ જજમેન્ટ' માઇકલ એન્જેલોએ તથા 'મેડોના'નું ચિત્ર રાફેલે બનાવ્યું છે.
• સૌરમંડળની શોધ કોપરનિકસે કરી હતી.
• જર્મનીના પ્રસિદ્ધ વૈજ્ઞાનિક કેપ્લરે ગ્રહોની ગતિના નિયમો પ્રતિપાદિત કર્યા.
• બાઇબલનો જર્મન ભાષામાં અનુવાદ માર્ટિન લૂથરે કર્યો હતો.
• 'યૂટોપિયા' નામની પ્રસિદ્ધ પુસ્તક થૉમસ મોરે લખી, જે ઇંગ્લેન્ડના નિવાસી હતા.
• શેક્સપિયર ઇંગ્લેન્ડના નિવાસી હતા અને તેમણે 'રોમિયો એન્ડ જુલિયટ' નામની કૃતિની રચના કરી.
• ધર્મ સુધાર આંદોલનની શરૂઆત 16મી સદીમાં યુરોપથી થઈ હતી.
• અમેરિકાની શોધ કોલમ્બસે 1492 ઈ.માં કરી હતી.
• ભારતની શોધ 1498 ઈ.માં વાસ્કો દ ગામાએ કરી હતી, જે પોર્ટુગલના નિવાસી હતા.
• દરિયાઈ માર્ગથી સમગ્ર વિશ્વનો ચક્કર લગાવનાર પ્રથમ વ્યક્તિ મેગેલન હતા.

ઇંગ્લેન્ડની ક્રાંતિ

• ઇંગ્લેન્ડની ગૌરવપૂર્ણ ક્રાંતિ 1688 ઈ.માં થઈ.
• સો વર્ષોનું યુદ્ધ ઇંગ્લેન્ડ અને ફ્રાન્સ વચ્ચે થયું.
• ગુલાબોનું યુદ્ધ ઇંગ્લેન્ડમાં થયું.
• ઇંગ્લેન્ડમાં ગૃહ યુદ્ધ સાત વર્ષો સુધી ચાલ્યું.

ફ્રાન્સની ક્રાંતિ

• ફ્રાન્સની ક્રાંતિ 1789 ઈ.માં લુઈ 16માના શાસનકાળમાં થઈ.
• સમાનતા, સ્વતંત્રતા અને બંધુત્વ ફ્રાન્સની ક્રાંતિનો નારો હતો.
• લુઈ 16મો 1774 ઈ.માં ફ્રાન્સની ગાદી પર બેઠો.
• લુઈ 16માને દેશદ્રોહના આરોપમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી.
• માપ-તૌલની દશાંશ પ્રણાલી ફ્રાન્સની દેન છે.
• ફ્રાન્સની ક્રાંતિમાં રૂસો, વોલ્ટેયર અને મોન્ટેસ્ક્યુએ સૌથી વધુ યોગદાન આપ્યું.
• 'ધ સોશિયલ કોન્ટ્રાક્ટ' નામની પુસ્તક રૂસોએ લખી હતી.
• 'કાયદાની આત્મા'ની રચના મોન્ટેસ્ક્યુએ કરી હતી.
• 'લેટર્સ ઑન ધ ઇંગ્લિશ' પુસ્તકની રચના વોલ્ટેયરે કરી છે.
• વોલ્ટેયરે કહ્યું હતું કે 'સો ઉંદરોની અપેક્ષાએ એક સિંહનું શાસન સારું હોય છે'.
• નેપોલિયન, ફ્રાન્સનો સમ્રાટ 1804 ઈ.માં બન્યો.
• નેપોલિયનને આધુનિક ફ્રાન્સનો જન્મદાતા પણ માનવામાં આવે છે.
• ટ્રફાલગરનું યુદ્ધ 1805 ઈ.માં થયું હતું.
• નેપોલિયને ઇંગ્લેન્ડને સૌથી પહેલા 'બનિયાઓનો દેશ' કહ્યું.
• વોટરલૂની લડાઈ 1815 ઈ.માં થઈ અને આ લડાઈમાં નેપોલિયનની હાર થઈ.
• નેપોલિયનને બંદી બનાવીને સેન્ટ હેલેના દ્વીપ મોકલી દેવામાં આવ્યો, જ્યાં તેનું મૃત્યુ 1821 ઈ.માં થયું.
• નેપોલિયનને 'લિટલ કાર્પોરલ' પણ કહેવામાં આવે છે.

ઇટલીનું એકીકરણ

• ઇટલીના એકીકરણના જનક જોસેફ મેજિનીને માનવામાં આવે છે.
• ઇટલીના એકીકરણમાં સૌથી મોટી બાધા ઑસ્ટ્રિયા ઉત્પન્ન કરી રહ્યું હતું. ગેરીબાલ્ડીએ લાલ કુર્તી નામથી સેનાનું સંગઠન કર્યું હતું.

રશિયાની ક્રાંતિ

• સમાજવાદ શબ્દનો સૌથી પહેલા પ્રયોગ રૉબર્ટ ઓવેને કર્યો હતો.
• કાર્લ માર્ક્સ જર્મનીનો નિવાસી હતો. કાર્લ માર્કસે 'દાસ કેપિટલ' તથા 'કૉમ્યુનિસ્ટ મેનિફેસ્ટો' નામની પુસ્તક લખી.
• દુનિયાના મજૂરો એક થઈ જાઓ, આ નારો કાર્લ માર્કસે આપ્યો હતો.
• રશિયાના શાસકને ઝાર કહેવામાં આવતો હતો.
• રશિયાને ઝારના શાસકમાંથી મુક્તિ એલેક્ઝેન્ડર દ્વિતીયે 1917 ઈ.માં અપાવી હતી.
• રશિયાની ક્રાંતિ 1917માં થઈ અને આ ક્રાંતિનો મુખ્ય નેતા લેનિન હતો.
• આધુનિક રશિયાના નિર્માતા સ્ટાલિનને માનવામાં આવે છે.

જર્મનીનું એકીકરણ

• જર્મનીનું એકીકરણ બિસ્માર્કે કર્યું.
• જર્મનીનું સૌથી શક્તિશાળી રાજ્ય પ્રશા હતું.
• બિસ્માર્ક જર્મનીનું એકીકરણ પ્રશાના નેતૃત્વમાં ઇચ્છતો હતો. તે 1862 ઈ.માં પ્રશાનો ચાન્સલર બન્યો.
• બિસ્માર્કને સૌથી વધુ ભય ફ્રાન્સથી હતો.
• જર્મનીમાં નાઝીવાદનો ઉદય હિટલરના નેતૃત્વમાં થયો.
• હિટલરે 30 એપ્રિલ, 1945ના રોજ આત્મહત્યા કરી.

તુર્કી

• તુર્કીને યુરોપનો મરીઝ કહેવામાં આવે છે.
• આધુનિક તુર્કીના નિર્માતા મુસ્તફા કમાલ અતાતુર્કને માનવામાં આવે છે. તે તુર્કીનો પહેલો રાષ્ટ્રપતિ હતો.
• રિપબ્લિકન પીપલ્સ પાર્ટીનો સંસ્થાપક મુસ્તફા કમાલ પાશા/મુસ્તફા કમાલ અતાતુર્ક હતો.

ચીની ક્રાંતિ

• 1911 ઈ.માં થયેલી ચીની ક્રાંતિનો નાયક ડૉ. સનયાત સેન હતો.
• ડૉ. સનયાત સેનને ચીનના રાષ્ટ્રપિતા કહેવામાં આવે છે.
• ચીની સામ્યવાદી ગણતંત્રનો પ્રથમ અધ્યક્ષ માઓત્સે તુંગ હતો.
• ચીનના દ્વાર ખોલવાનો શ્રેય બ્રિટનને આપવામાં આવે છે.
• ચીન એશિયાનો મરીઝના નામથી જાણીતું બન્યું.
• ચીનની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની સ્થાપના 1921 ઈ.માં થઈ.
• વિશ્વમાં સૌપ્રથમ કાગળની મુદ્રાનું પ્રચલન ચીનમાં થયું.